Афрасиаб шахмат фигуралары
7–8 ғасырлардағы, Самарқандағы Африсиаб қалашығынан табылған піл сүйегінен жасалған фигуралар әлі абстрактілі дизайнға көшпеген кездегі ең көне белгілі шахмат жиынтығын білдіреді. Бұл егжей-тегжейлі мүсіндер ойынның Орталық Азиядағы тамырын бейнелейді: рок бірнеше атпен арба ретінде, ат фигурасы қалқанды атты жауынгер ретінде, піл үстіндегі алфил және бірнеше пешкалар бейнеленген. Бұл жиынтық абстрактілі дизайндарға көшуден бұрынғы Жібек жолы дәуірінің әскери иерархиясын бейнелейді.
Солтүстік теңіздің баяндаушылары:
Шотландияның Льюис аралынан табылған және мүйізбалықтың сүйегінен ойып жасалған Льюис шахмат фигуралары XII ғасырға тиесілі бұл мүсіндер шахматтың абстрактілі пішіндерден әсерлі әңгімелеуге тамаша өтуін көрсетеді. Норвегиялық шеберлікпен жасалған бұл фигуралар қобалжыған патшалары, ойға батқан ханшалары және қалқан тістейтін берсерктері арқылы ортағасырлық Еуропаның әлеуметтік иерархиясы мен психикасын бейнелейді. Шығыстың геометриялық фигуралары Солтүстікке жеткенде, олар осы драмалық, адам бейнесіндегі кейіпкерлерге айналып, қазіргі шахматтың көрнекі негізін қалады.
