Латынша “Он екі белгі ойыны” дегенді білдіретін «Ludus Duodecim Scriptorum» стратегиялық және кездейсоқтық ойыны әскери казармалардан император сарайларына дейін бүкіл Рим империясында кеңінен ойнатылған. Ежелгі Эфес қаласының мәрмәр едендеріне, әсіресе Цельсус кітапханасының баспалдақтарына ойылып салынған үлгілер бұл ойынның Римнің күнделікті өміріндегі орталық рөлін айқындайды. Ойын үш қатарлы тақтада (әр қатарда 12 белгісі бар) үш кубикті пайдаланып, фигураларды үй аймағына жылжыту жарысын бейнелейді.
Нарттың атасы
Ғасырлар бойы ережелерінің ықшамдалуы мен екі қатарлы форматқа көшуі қазіргі шашканың тікелей алдыңғы буыны саналатын Табула ойынының пайда болуына әкелді. Ludus Duodecim Scriptorum тек қана ойын-сауық емес; ол ежелгі ойдың математикалық ықтималдықтарды зерттеуге, тәуекелдерді басқаруға және тағдырға қарсы мәңгілік күреске тас қашап жазылған куәлік.
