रणनीतिक वारसा: अॅव्हरबाख संचाच्या वास्तुशिल्पीय रेषा
आधुनिक शतरंजच्या महान सिद्धांतकारांपैकी एक आणि अंत्यखेळाचे पारंगत युरी अवर्बाख यांच्या नावावरून नामांकित, हा संच सोव्हिएत शतरंज शाळेच्या सुवर्णयुगाचे प्रतिनिधित्व करतो. 1950 आणि 60 च्या दशकातील प्रतिष्ठित स्पर्धांमध्ये वारंवार वापरला गेलेला हा डिझाइन त्याच्या न्यूनतावादी, एकाग्रता वाढवणाऱ्या आणि वास्तुशिल्पीयदृष्ट्या संतुलित रेषांसाठी प्रसिद्ध आहे. शास्त्रज्ञ युरी अॅव्हरबाख यांच्या वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून प्रेरित, ज्यात शतरंजपट्टीला प्रयोगशाळेप्रमाणे वागवले गेले, या सरांना त्यांच्या नाजूक तनांमुळे आणि साध्या आकृत्यांमुळे बुद्धिमत्तेच्या शुद्ध स्वरूपाचे प्रतीक मानले जाते. हा संच फक्त खेळाचे साधन नाही; हा सोव्हिएत शतरंज वर्चस्वाच्या युगाचा दृश्य घोषणापत्र आणि कारागिरी व रणनीती यांचा शिस्तबद्ध संगम आहे.
एक सांस्कृतिक घटना: बेथ हार्मनची लाट्वियन वारसा
लोकप्रिय संस्कृतीने शतरंजाशी पुन्हा एकत्र येण्याच्या क्रांतिकारी क्षणाचे प्रतीक असलेला हा संच 1950 च्या दशकातील प्रसिद्ध “सोव्हिएत लाटवियन” डिझाइनची पुनरुत्पादित आवृत्ती आहे. बेथ हार्मन आणि वसिली बोरगोव्ह यांच्यातील थरारक अंतिम सामन्यात दिसणाऱ्या या तुकड्यांच्या बारीक, उंच आणि सुंदर आकृत्या जगातील चॅम्पियन मिखाईल टाल, “रिगाचा जादूगार” यांचा आवडता संच म्हणून ओळखल्या जात होत्या. एबनाइज्ड बिर्च आणि बॉक्सवुडपासून तयार केलेले हे डिझाइन “क्वीन्स गॅम्बिट इफेक्ट” चे केंद्रीय प्रतीक आहे, ज्यामुळे जागतिक पातळीवर बुद्धिबळातील आवड प्रचंड प्रमाणात वाढली. जिथे कारागिरी आणि सिनेमॅटिक कथाकथन एकत्र येतात, तेथे हा संच आधुनिक युगातील बुद्धिबळाच्या सार्वत्रिक आकर्षणाचा जबरदस्त पुरावा ठरतो.
एक शहर, एक चषक, एक दंतकथा: लेनिनग्राडचा “बाकू” वारसा
चालींच्या जगात “बाकू 1961” संच म्हणून प्रसिद्ध असलेले हे डिझाइन प्रत्यक्षात लेनिनग्राद प्रदेशातील आर्टेल द्रेवप्रॉम कार्यशाळांचे एक उत्कृष्ट कलाकृती आहे. 1961 मध्ये बाकू येथे झालेल्या USSR चँपियनशिपमध्ये मिखाईल टालसारख्या दिग्गजांनी याचा वापर केल्यानंतर याला हे टोपणनाव मिळाले. याची प्रतीकात्मक आकृती—लांबट, बारीक पाय—प्रत्यक्षात लेनिनग्राद आधुनिकतेचा शुद्ध प्रतिपादन आहे.
युद्धाच्या काळातील तुटवड्यांमुळे सीसाऐवजी दाबलेल्या लाकडी भुशाने वजन केलेली ही तुकडे दाखवतात की कठोर निर्बंधांतही कारागिरी सौंदर्यपूर्ण राहू शकते. धार्मिक प्रतीकांपासून पूर्णपणे मुक्त असलेल्या या धर्मनिरपेक्ष आणि न्यूनतावादी रूपामुळे हा संच धोरण आखण्याचे सार्वत्रिक साधन बनला. बाकू येथे या तुकड्यांसोबत खेळत मोठा झालेल्या तरुण कस्पोरोव्हच्या रूपकात्मक ठशांना घेऊन, हे लेनिनग्राद डिझाइन चुकीच्या नावातून जागतिक दंतकथा कशी बनते याचे उत्तम उदाहरण आहे.
