{"id":756,"date":"2026-02-21T09:44:01","date_gmt":"2026-02-21T09:44:01","guid":{"rendered":"https:\/\/shatranj.art\/?page_id=756"},"modified":"2026-03-02T06:56:13","modified_gmt":"2026-03-02T06:56:13","slug":"poster-1","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/shatranj.art\/sq\/exhibit\/poster-1\/","title":{"rendered":"Posteri 1"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"756\" class=\"elementor elementor-756\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5b2de3e e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5b2de3e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2eb0d79 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2eb0d79\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Evolucioni i figurave t\u00eb shahut spanjoll nga shahu historik (acedrex) drejt shahut modern (ajedrez)<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c101d50 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"c101d50\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"543\" height=\"755\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/f82v-Grant-Acedrex.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-840\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/f82v-Grant-Acedrex.jpg 543w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/f82v-Grant-Acedrex-216x300.jpg 216w\" sizes=\"(max-width: 543px) 100vw, 543px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-51d15d1 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"51d15d1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 data-path-to-node=\"2\"><b data-path-to-node=\"2\" data-index-in-node=\"0\">1. Ndryshimi gjuh\u00ebsor: Nga X te J<\/b><\/h3><p data-path-to-node=\"3\">Dallimi midis Acedrex dhe Ajedrez ilustron evolucionin fonetik t\u00eb gjuh\u00ebs spanjolle nd\u00ebrsa ajo p\u00ebrpiqej t\u00eb p\u00ebrshtatet me emrin origjinal arab t\u00eb loj\u00ebs:<\/p><ul data-path-to-node=\"4\"><li><p data-path-to-node=\"4,0,0\"><b data-path-to-node=\"4,0,0\" data-index-in-node=\"0\">A<\/b><strong>cedrex (Shekulli i 13-t\u00eb):\u00a0<\/strong>Kjo \u00ebsht\u00eb drejtshkrimi kryesor i p\u00ebrdorur n\u00eb trajtes\u00ebn e vitit 1283 t\u00eb Mbretit Alfonso X, <i data-path-to-node=\"4,0,0\" data-index-in-node=\"97\">Libri i shahut<\/i>. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, \u201cc\u201d (para \u201ce\u201d) dhe \u201cx\u201d p\u00ebrdorej p\u00ebr t\u00eb kapur fonetikisht tingullin \u201csh\u201d t\u00eb trash\u00ebguar nga arabishtja <i data-path-to-node=\"4,0,0\" data-index-in-node=\"234\">Shah<\/i>.<\/p><\/li><li><p data-path-to-node=\"4,1,0\"><b data-path-to-node=\"4,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Ajedrez (Shekulli i 15-t\u00eb):<\/b> Nd\u00ebrsa gjuha u zhvillua, ai tingull \u201csh\u201d u zhvendos n\u00eb \u201cj\u201d modern, g\u00eblbazor (the <i data-path-to-node=\"4,1,0\" data-index-in-node=\"112\">jota<\/i>). Kur Luis Ram\u00edrez de Lucena publikoi vepr\u00ebn e tij t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb vitin 1497, drejtshkrimi kishte kaluar drejt form\u00ebs moderne.<\/p><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-868b6ed elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"868b6ed\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"2560\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/elephant-move-board-scaled.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-839\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/elephant-move-board-scaled.jpg 2560w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/elephant-move-board-300x300.jpg 300w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/elephant-move-board-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/elephant-move-board-150x150.jpg 150w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/elephant-move-board-768x768.jpg 768w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/elephant-move-board-1536x1536.jpg 1536w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/elephant-move-board-2048x2048.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0a642b0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0a642b0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<br><h3 data-path-to-node=\"0\"><b data-path-to-node=\"0\" data-index-in-node=\"0\">2. Ndryshimi Mekanik: \u201cEl Viejo\u201d vs. \u201cDe la Dama\u201d<\/b><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"1\">Nd\u00ebrsa emri fonetik po ndryshonte, rregullat po p\u00ebsonin nj\u00eb zgjerim revolucionar t\u00eb fuqis\u00eb q\u00eb ndryshoi plot\u00ebsisht ritmin e loj\u00ebs. Ky tranzicion p\u00ebrcaktohet m\u00eb s\u00eb miri nga dy sistemet e p\u00ebrshkruara n\u00eb vepr\u00ebn e Lucen\u00ebs t\u00eb vitit 1497:<\/p>\n\n<ul data-path-to-node=\"2\">\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"2,0,0\"><b data-path-to-node=\"2,0,0\" data-index-in-node=\"0\">El Viejo (M\u00ebnyra e Vjet\u00ebr):<\/b> Kjo p\u00ebrfaq\u00ebson rregullat tradicionale mesjetare t\u00eb Acedrex, ku loja ishte nj\u00eb p\u00ebrpjekje e ngadalt\u00eb pozicionale. N\u00eb k\u00ebt\u00eb sistem, figura q\u00eb tani e quajm\u00eb Dama ishte Alferza (k\u00ebshilltari i Mbretit), e cila ishte e kufizuar t\u00eb l\u00ebvizte vet\u00ebm nj\u00eb katror n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb diagonale. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, Alfil-i tradicional ishte i kufizuar t\u00eb k\u00ebrcente sakt\u00ebsisht dy katror\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb diagonale, duke kaluar mbi figurat e tjera.<\/p>\n<\/li>\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"2,1,0\"><b data-path-to-node=\"2,1,0\" data-index-in-node=\"0\">De la Dama (M\u00ebnyra Moderne):<\/b> Ky stil \u201ci ri\u201d i loj\u00ebs e transformoi shahun n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrballje \u201ct\u00eb shpejt\u00eb, taktike dhe eksplozive\u201d. N\u00ebn k\u00ebto rregulla, Alferza u z\u00ebvend\u00ebsua nga \u201cDama\u201d, e cila fitoi shtrirje t\u00eb pakufizuar n\u00eb t\u00eb gjitha drejtimet. Alfil-i modern gjithashtu u zhvillua n\u00eb nj\u00eb l\u00ebviz\u00ebs diagonal i pakufizuar, duke adoptuar l\u00ebvizjen e fuqishme q\u00eb m\u00eb par\u00eb ishte rezervuar p\u00ebr copa eksperimentale si Krokodili.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b676e1c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b676e1c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 data-path-to-node=\"0\"><b data-path-to-node=\"0\" data-index-in-node=\"0\">Tranzicioni nga krokodili te elefanti<\/b><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2320411 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"2320411\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"640\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/cathedral-crocodile.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-864\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/cathedral-crocodile.jpg 640w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/cathedral-crocodile-300x300.jpg 300w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/cathedral-crocodile-150x150.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9760248 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"9760248\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"426\" height=\"640\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/wooden-crocodile-seville-with-elephant-tusk.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-860\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/wooden-crocodile-seville-with-elephant-tusk.jpg 426w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/wooden-crocodile-seville-with-elephant-tusk-200x300.jpg 200w\" sizes=\"(max-width: 426px) 100vw, 426px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-12b9be7 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"12b9be7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<br><p data-path-to-node=\"0\">Tranzicioni i l\u00ebvizjes \u201cdiagonale t\u00eb pakufizuara\u201d n\u00eb emrin \u201cAlfil\u201d n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb spanjolle sh\u00ebnon nj\u00eb ndryshim thelb\u00ebsor nga \u201cShatranj\u201d mesjetar drejt shahut modern. Nd\u00ebrsa \u201cLibro de los Juegos (1283)\u201d i Mbretit Alfonso X e prezantoi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb l\u00ebvizjen e pakufizuar diagonale p\u00ebrmes nj\u00eb figure t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb quajtur Krokodil (<i data-path-to-node=\"0\" data-index-in-node=\"298\">Krokodil<\/i>), emri \u201cAlfil\u201d nuk iu rikthye k\u00ebsaj l\u00ebvizjeje n\u00eb loj\u00ebn standarde 8\u00d78 deri n\u00eb fund t\u00eb shekullit t\u00eb 15-t\u00eb.<\/p>\n\n<h3 data-path-to-node=\"1\"><b data-path-to-node=\"1\" data-index-in-node=\"0\">1. \u201cKrokodili\u201d n\u00eb librin e Alfonsit (1283)<\/b><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"2\">N\u00eb \u201cLibro de los Juegos\" t\u00eb Alfonsos X<i data-path-to-node=\"2\" data-index-in-node=\"15\">\u201c<\/i>, Alfi standard mbeti ende figura mesjetare tradicionale q\u00eb k\u00ebrcente sakt\u00ebsisht dy katror\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb diagonale. Megjithat\u00eb, Alfonso p\u00ebrfshiu nj\u00eb variant t\u00eb zgjeruar 12\u00d712 t\u00eb quajtur \u201cGrande Acedrex\"<b data-path-to-node=\"2\" data-index-in-node=\"199\">\u201c<\/b> (Shahu i Madh), i cili p\u00ebrfshinte nj\u00eb figur\u00eb t\u00eb re t\u00eb quajtur \u201cKrokodili\u201d (<i data-path-to-node=\"2\" data-index-in-node=\"278\">Krokodil<\/i>).<\/p>\n\n<ul data-path-to-node=\"3\">\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"3,0,0\"><b data-path-to-node=\"3,0,0\" data-index-in-node=\"0\">L\u00ebvizja:<\/b> Krokodili l\u00ebvizte sakt\u00ebsisht si pjesa moderne\u2014duke rr\u00ebshqitur n\u00eb \u00e7do distanc\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb diagonaleve t\u00eb papenguara.<\/p>\n<\/li>\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"3,1,0\"><b data-path-to-node=\"3,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Inspirimi:<\/b> Historian\u00ebt lidhin k\u00ebt\u00eb em\u00ebr me nj\u00eb dhurat\u00eb diplomatike t\u00eb famshme: nj\u00eb krokodil t\u00eb gjall\u00eb t\u00eb d\u00ebrguar nga Sulltani i Egjiptit te Alfonso X n\u00eb vitin 1260, si pjes\u00eb e nj\u00eb propozimi martesor p\u00ebr vajz\u00ebn e Mbretit. Nj\u00eb model druri me madh\u00ebsi natyrale i k\u00ebtij krokodili, i njohur si \u201cLagarto\"<i data-path-to-node=\"3,1,0\" data-index-in-node=\"198\">\u201c<\/i>, ende varet n\u00eb Katedralen e Seviljes sot.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-path-to-node=\"4\"><b data-path-to-node=\"4\" data-index-in-node=\"0\">2. Kalimi te \u201cAlfil\u201d n\u00eb shekullin e 15-t\u00eb<\/b><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"5\">Emri \u201cAlfil\u201d u p\u00ebrdor zyrtarisht p\u00ebr l\u00ebvizjen diagonale t\u00eb pakufizuar n\u00eb loj\u00ebn standarde 8\u00d78 pas \u201cReform\u00ebs Valenciane\u201d rreth vitit 1475.<\/p>\n\n<ul data-path-to-node=\"6\">\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"6,0,0\"><b data-path-to-node=\"6,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Scachs d'amor (r. 1475):<\/b> Kjo poeqi valenciane \u00ebsht\u00eb vepra e par\u00eb letrare q\u00eb p\u00ebrshkruan rregullat moderne t\u00eb shahut. Ajo i jep k\u00ebtij copeje n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite nj\u00eb \u201crol m\u00eb dinamik\u201d, duke l\u00ebvizur aq shum\u00eb katror\u00eb sa mundej n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb diagonale. N\u00eb poeqi, k\u00ebto copa tashm\u00eb quhen \u201cAlfils\u201d (n\u00eb valencian\/katalanisht), duke ilustruar se emri u transferua nga \u201ck\u00ebrcymori\u201d i vjet\u00ebr te \u201crr\u00ebshqit\u00ebsi\u201d i ri gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe.<\/p>\n<\/li>\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"6,1,0\"><b data-path-to-node=\"6,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Libri i loj\u00ebrave dhe partive t\u00eb shahut (1495):<\/b> Shkruar nga Francesc Vicent, ky lib\u00ebr i humbur konsiderohet trajtesa e par\u00eb mbi shahun modern. Mendohet se ai standardizoi emrin \u201cAlfil\u201d p\u00ebr l\u00ebvizjen e re n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Gadishullin Iberik.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-path-to-node=\"7\"><b data-path-to-node=\"7\" data-index-in-node=\"0\">3. Paraqitja e par\u00eb n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb kastiliane (spanjolle)<\/b><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"8\">N\u00ebse k\u00ebrkoni posa\u00e7\u00ebrisht let\u00ebrsin\u00eb kastiliane (spanjolle) e jo at\u00eb valenciane, p\u00ebrdorimi i par\u00eb p\u00ebrfundimtar i \u201cAlfil\u201d p\u00ebr l\u00ebvizjen moderne gjendet n\u00eb:<\/p>\n\n<ul data-path-to-node=\"9\">\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"9,0,0\"><b data-path-to-node=\"9,0,0\" data-index-in-node=\"0\">P\u00ebrs\u00ebritje e Dashurive dhe Arteve t\u00eb Shahut (1497):<\/b> Shkruar nga Luis Ram\u00edrez de Lucena, ky \u00ebsht\u00eb libri m\u00eb i vjet\u00ebr i shtypur mbi shahun modern n\u00eb kastilisht q\u00eb ka mbijetuar.<\/p>\n<\/li>\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"9,1,0\">Lucena e quan k\u00ebt\u00eb figur\u00eb Alfil (ose Arfil) dhe b\u00ebn dallimin midis rregullave \u201ct\u00eb reja\u201d (de la dama) dhe atyre \u201ct\u00eb vjetra\u201d (el viejo). Ai konfirmon se \u201cAlfili i ri\u201d tani l\u00ebviz p\u00ebrgjat\u00eb diagonales, duke p\u00ebrthithur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive l\u00ebvizjen q\u00eb fillimisht i ishte caktuar \u201cKrokodilit\u201d t\u00eb Alfonso-s.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ab774ba elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ab774ba\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 data-path-to-node=\"0\"><b data-path-to-node=\"0\" data-index-in-node=\"0\">Nga Alferza te Dama (zonj\u00eb) dhe Reina (mbret\u00ebresh\u00eb)<\/b><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d8494e7 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"d8494e7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"1109\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Spanish_-_Chess_Piece_of_a_Queen_-_Walters_71145_-_Three_Quarter.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-845\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Spanish_-_Chess_Piece_of_a_Queen_-_Walters_71145_-_Three_Quarter.jpg 960w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Spanish_-_Chess_Piece_of_a_Queen_-_Walters_71145_-_Three_Quarter-260x300.jpg 260w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Spanish_-_Chess_Piece_of_a_Queen_-_Walters_71145_-_Three_Quarter-886x1024.jpg 886w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Spanish_-_Chess_Piece_of_a_Queen_-_Walters_71145_-_Three_Quarter-768x887.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1bedad7 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1bedad7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<br><p data-path-to-node=\"0\">Nd\u00ebrsa t\u00eb dy termat p\u00ebrdoren sot, zgjedhja midis \u201cdama\u201d dhe \u201creina\u201d n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb spanjolle t\u00eb shahut sh\u00ebnon tranzicionin nga loja mesjetare te shahu modern dhe pasqyron nj\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb gjat\u00eb p\u00ebr t\u00eb shmangur konfuzionin gjuh\u00ebsor.<\/p>\n\n<h3 data-path-to-node=\"1\"><b data-path-to-node=\"1\" data-index-in-node=\"0\">1. Shfaqja e par\u00eb letrare: \u201cReina\u201d mesjetare\u201d<\/b><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"2\">N\u00eb nj\u00eb kuptim t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm letrar, termi \u201creina\u201d (mbret\u00ebresh\u00eb) u shfaq n\u00eb poezin\u00eb e shahut me lidhje me spanjishten shum\u00eb para se t\u00eb b\u00ebhej emri standard p\u00ebr figur\u00ebn n\u00eb tabel\u00eb.<\/p>\n\n<ul data-path-to-node=\"3\">\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"3,0,0\"><b data-path-to-node=\"3,0,0\" data-index-in-node=\"0\"><span class=\"citation-89\">Shekulli i 11-t\u00eb (Shegal):<\/span><\/b><span class=\"citation-89\"> Rabi spanjoll \u201c<\/span><span class=\"citation-89\">Abraham ibn Ezra\u201d<\/span><span class=\"citation-89\"> shkroi nj\u00eb poeqi n\u00eb fund t\u00eb shekullit t\u00eb 11-t\u00eb q\u00eb p\u00ebrmendi vepr\u00ebn si \u201c<\/span><span class=\"citation-89\">Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sheg\u00ebl.\u201d<\/span><span class=\"citation-89 citation-end-89\"> (nj\u00eb term hebraik p\u00ebr mbret\u00ebresh\u00eb).<\/span><\/p>\n\n<div class=\"source-inline-chip-container ng-star-inserted\"><\/div><\/li>\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"3,1,0\"><b data-path-to-node=\"3,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Romanc\u00eb mesjetare:<\/b><span class=\"citation-88\"> N\u00ebn ndikimin e trajtesave morale t\u00eb Jacobus de Cessolis, vepra shpesh i referohej si \u2019<\/span><span class=\"citation-88\">mbret\u00ebresha\u201d<\/span><span class=\"citation-88\"> n\u00eb latinisht dhe \u201c<\/span><span class=\"citation-88\">mbret\u00ebresh\u00eb<\/span><b data-path-to-node=\"3,1,0\" data-index-in-node=\"134\"><span class=\"citation-88\">\u201c<\/span><\/b><span class=\"citation-88\"> n\u00eb gjuh\u00ebt romane t\u00eb hershme, edhe pse ende l\u00ebvizte me l\u00ebvizjen e dob\u00ebt diagonale nj\u00eb-katror\u00eb t\u00eb \u201c<\/span><span class=\"citation-88\">Alferza<\/span><b data-path-to-node=\"3,1,0\" data-index-in-node=\"246\"><span class=\"citation-88\">\u201c<\/span><\/b><span class=\"citation-88 citation-end-88\">.<\/span><\/p>\n\n<div class=\"source-inline-chip-container ng-star-inserted\"><\/div><\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-path-to-node=\"4\"><b data-path-to-node=\"4\" data-index-in-node=\"0\">2. Traktatet e para moderne: \u201cDama\u201d si standard<\/b><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"5\">Kur rregullat ndryshuan n\u00eb fund t\u00eb shekullit t\u00eb 15-t\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar pjes\u00ebn e fuqishme \u201ct\u00eb pakufizuar\u201d q\u00eb e njohim sot, termi i preferuar n\u00eb trajtesat spanjolle ishte n\u00eb fakt \u201cDama\u201d, jo \"Reina\".<\/p>\n\n<ul data-path-to-node=\"6\">\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"6,0,0\"><b data-path-to-node=\"6,0,0\" data-index-in-node=\"0\"><span class=\"citation-87 citation-end-87\">Libri i loj\u00ebrave dhe partive t\u00eb shahut (1495):<\/span><\/b><span class=\"citation-86 citation-end-86\"> Shkruar nga Francesc Vicent n\u00eb Valencia, kjo konsiderohet libri i par\u00eb i shtypur mbi shahun modern.<\/span> U p\u00ebrqendrua n\u00eb \u201cDama<b data-path-to-node=\"6,0,0\" data-index-in-node=\"162\">\u201c<\/b> (Zonj\u00eb) dhe i atribuohet standardizimi i rregullave t\u00eb reja t\u00eb l\u00ebvizjes.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"6,1,0\"><b data-path-to-node=\"6,1,0\" data-index-in-node=\"0\"><span class=\"citation-85 citation-end-85\">P\u00ebrs\u00ebritje e Dashurive dhe Arteve t\u00eb Shahut (1497):<\/span><\/b><span class=\"citation-84\"> Luis Ram\u00edrez de Lucena p\u00ebrdori shprehimisht termin \u201cDama\u201c p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar loj\u00ebn moderne (de la dama). Ai rrall\u00eb p\u00ebrdorte \u201cReina\u201d, sepse loja shpesh quhej \u201cShahu i Zonj\u00ebs\u201d (shpesh e lidhur me Mbret\u00ebresh\u00ebn Isabella I e Kastiljes).<\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-path-to-node=\"7\"><b data-path-to-node=\"7\" data-index-in-node=\"0\">3. Kur \u201cReina\u201d u b\u00eb nj\u00eb alternativ\u00eb e shpesht\u00eb<\/b><\/h3>\n<p data-path-to-node=\"8\">Kalimi drejt \u201cReina\u201d n\u00eb literatur\u00ebn kryesore spanjolle t\u00eb shahut filloi t\u00eb ndodhte m\u00eb shpesh n\u00eb shekullin e 16-t\u00eb, nd\u00ebrsa loja kaloi p\u00ebrtej periudh\u00ebs s\u00eb saj fillestare t\u00eb \u201creform\u00ebs\u201d.<\/p>\n\n<ul data-path-to-node=\"9\">\n \t<li>\n<p data-path-to-node=\"9,0,0\"><b data-path-to-node=\"9,0,0\" data-index-in-node=\"0\">Ruy L\u00f3pez de Segura (1561):<\/b> N\u00eb vepr\u00ebn e tij themelore, \u201cLibro de la Invenci\u00f3n Liberal y Arte del Juego del Axedrez\u201d, Ruy L\u00f3pez p\u00ebrdori t\u00eb dy termat, megjithat\u00eb \u201cDama<b data-path-to-node=\"9,0,0\" data-index-in-node=\"148\">\u201c<\/b> mbeti teknikisht dominues n\u00eb p\u00ebrshkrimet strategjike.<\/p>\n<\/li>\n \t<li>\n<p id=\"p-rc_22a1b7b1123caa87-52\" data-path-to-node=\"9,1,0\"><b data-path-to-node=\"9,1,0\" data-index-in-node=\"0\">Konflikti \u201cR\u201d:<\/b> Arsyeja kryesore pse \u201cReina\u201d nuk z\u00ebvend\u00ebsoi kurr\u00eb plot\u00ebsisht \u201cDama\u201d n\u00eb literatur\u00ebn teknike t\u00eb shahut \u00ebsht\u00eb notacioni i shahut. N\u00eb notacionin spanjoll, \u201cRey\u201d (Mbreti) p\u00ebrdor shkronj\u00ebn \u201cR\u201c. P\u00ebr t\u00eb shmangur konfuzionin, Mbret\u00ebresh\u00ebs i caktohet shkronja \u201cD\u201c p\u00ebr \u201cDama\u201d.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Spanish chess piece evolution from historical chess (acedrex) toward modern chess (ajedrez) 1. The Linguistic Shift: From X to J The difference between Acedrex and Ajedrez illustrates the phonetic evolution of the Spanish language as it sought to adapt the original Arabic name for the game: Acedrex (The 13th Century):\u00a0This is the primary spelling used [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":743,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-756","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=756"}],"version-history":[{"count":53,"href":"https:\/\/shatranj.art\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/756\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1883,"href":"https:\/\/shatranj.art\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/756\/revisions\/1883"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}