{"id":936,"date":"2026-02-22T10:03:32","date_gmt":"2026-02-22T10:03:32","guid":{"rendered":"https:\/\/shatranj.art\/?page_id=936"},"modified":"2026-02-23T08:46:38","modified_gmt":"2026-02-23T08:46:38","slug":"poster-14","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/shatranj.art\/tk\/exhibit\/poster-14\/","title":{"rendered":"Plakat 14"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"936\" class=\"elementor elementor-936\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c355192 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"c355192\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5bf7f96 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5bf7f96\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-82eab3c elementor-widget__width-initial elementor-widget-mobile__width-inherit elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"82eab3c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-768x1024.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-939\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-768x1024.jpg 768w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-225x300.jpg 225w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-1536x2048.jpg 1536w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f30dc26 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f30dc26\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Gorganit aristokratyny\u0148 akyl-pa\u00fdhas mirasy<\/strong><\/p><p>\u00a0<\/p><p>Al-Suli di\u0148e bir d\u00f6wr\u00fcni\u0148 i\u0148 \u00f6\u0148debaryjy \u015fahmat ussady d\u00e4ldi; ol Abbasiler halypalaryny\u0148 \u201cnadim\u201di (saray \u00fdolda\u015fy), saray taryh\u00e7ysy we iti a\u0148ly \u015fahyry boldy. Milady 870 t\u00f6wereginde Gorganda doglan onu\u0148 nesilleri Dehistan \u00e7\u00f6lligind\u00e4ki berkitilen Sul galasyna bar\u00fdar; \u015fol \u00fderde onu\u0148 babasy, t\u00fcrk \u015fahzadasy Sul tekin, bir wagtlar h\u00f6kmranlyk edipdi. Bu belent mirasy h\u00e4zirki wagtda T\u00fcrkmenistany\u0148 A\u015fgabat \u015f\u00e4herind\u00e4ki Gara\u015fsyzlyk \u00fdadyg\u00e4rligind\u00e4ki he\u00fdkel bilen \u00fdatlan\u00fdar.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u201cAli\u00fda\u201d derejesine e\u00fde bolup, \u015fahmatda gazanyp boljak i\u0148 \u00fdokary atany al\u00fdan Al-Suli o\u00fduny gurlu\u015fly ylmy arhitekturaya \u00f6w\u00fcrdi. \u00d6z\u00fcni\u0148 esasy eseri Kitab al-Shatranj-de ol a\u00e7y\u015f d\u00fcz\u00fcmlerini (tabiyalar) we ahyrky o\u00fdun strategi\u00fdalaryny (mansubalar) sistematik tertipde dokumentirlemekde ilkinji boldy. Onu\u0148 d\u00f6reden teoretiki \u00e7ar\u00e7uwasy ussatlyk \u00fc\u00e7in kesgitli \u00f6l\u00e7eg we asyrlar bo\u00fdy esasy salgylanma \u00e7e\u015fmesi bolup galdy, h\u00e4zirki \u015fahmat d\u00fczg\u00fcnlerini\u0148 d\u00f6remegine \u00e7enli dowam etdi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8f27e89 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8f27e89\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-374a727 elementor-widget-mobile__width-inherit elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"374a727\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"457\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-1-1024x585.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-940\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-1-1024x585.jpg 1024w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-1-300x171.jpg 300w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-1-768x439.jpg 768w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-1-1536x877.jpg 1536w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-1-2048x1170.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-118c953 elementor-widget-mobile__width-inherit elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"118c953\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"488\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-2-1024x624.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-941\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-2-1024x624.jpg 1024w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-2-300x183.jpg 300w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-2-768x468.jpg 768w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-2-1536x936.jpg 1536w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/14-2-2048x1249.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bbcc28f elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"bbcc28f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><b>Suli\u0148 Almazy: strategi\u00fdany\u0148 m\u00fc\u0148 \u00fdyllyk \u201c\u00e7\u00f6z\u00fclmejek\u201d zirwesi<\/b><\/p><p>\u00a0<\/p><p>Gorganatly ussat Abu Bakr bin Yahya al-Suli tarapyndan 10-njy asyrda d\u00fcz\u00fclen \u201cAlmaz\u201d \u015fahmat taryhyndaky i\u0148 rowa\u00fdatly we i\u0148 k\u00f6p ara alnyp maslahatla\u015fylan tapmaca hasaplan\u00fdar. Her tarapda di\u0148e bir paty\u015fa we bir ferz (taryhy ta\u00fddan \u015fahmaga) bolan bu d\u00fcz\u00fcli\u015fi\u0148 da\u015fky g\u00f6rn\u00fc\u015fi \u00fd\u00f6neke\u00fd bolmagyna garamazdan, ol doly m\u00fc\u0148 \u00fdyl bo\u00fdy \u015fahmat d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 \u201c\u00e7\u00f6z\u00fclmejek\u201d Everest h\u00f6km\u00fcnde galyp geldi. Al-Suli tarapyndan d\u00f6redilen bu aja\u00fdyp eser taryhy \u015fahmaty\u0148 \u00e7\u00e4klerini gi\u0148eld\u00fd\u00e4n manewr sungatyny\u0148 i\u0148 \u00fdokary derejesidir.<\/p><p>\u00a0<\/p><p><strong>S\u00fcleymaniye el\u00fdazmasyndaky syr<\/strong><\/p><p>\u00a0<\/p><p>Bu tapmacany\u0148 i\u0148 m\u00f6h\u00fcm \u00fdazgyny Istanbuldaky S\u00fcleymaniye Kitaphanasynda saklan\u00fdan Kitab-\u00fc\u015f-\u015eatranc nusgasynda tapyp bol\u00fdar. Bu nusgany\u0148 sahypalary doly saklanyp galan bolsa-da, k\u00e4bir pozisi\u00fdalary\u0148 we hereketleri\u0148 asyl \u00e7e\u015fmeden n\u00e4dogry \u00fda-da doly d\u00e4l \u00fdazylanlygy a\u00fddy\u0148 g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4r. Emma, bu taryhy \u00fdazuw \u00fdal\u0148y\u015flyklaryna garamazdan, tekstde berlen b\u00f6lekle\u00fdin \u00e7\u00f6zg\u00fct 20-nji asyrda grossme\u00fdster Yuri Averbakh tarapyndan alnyp barlan \u00e7u\u0148\u0148ur analitik i\u015f bilen doly gabat gel\u00fd\u00e4r. Al-Suli ussatlygyny\u0148 \u00f6zbolu\u015flylygyny bu gar\u015fy \u00e7yk\u00fdan iddi\u00fdasy bilen \u00f6l\u00fcmsizle\u015fdirdi:<\/p><p>\u201cOny men \u00f6wredenlerden ba\u015fga hi\u00e7 kim \u00e7\u00f6z\u00fcp bilmez.\u201d<\/p><p>\u00a0<\/p><p><strong>Algoritmleri\u0148 \u00fde\u0148\u015fi:<\/strong> <strong>\u015fatranc.ai<\/strong><\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u201cDiamond\u201d, bir m\u00fc\u0148\u00fdyllyk dowamly adam a\u0148yny ha\u00fdran galdyran eser, h\u00e4zirki sanly d\u00f6wri\u0148 g\u00fc\u00fdji bilen doly \u00fdagtylandyryldy. shatranj.ai taslamasyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde dinamik programmirleme usullaryny we h\u00e4zirki zaman algoritmlerini \u201chash\u201d (transpozisi\u00fda tablisasy) a\u00fdratynlyklary bilen ulanyp, bu zehinli kompozisi\u00fdany\u0148 \u00e4hli warianty matematiki ta\u00fddan \u00e7\u00f6z\u00fcldi. Bu sy\u00fdahat, S\u00fcle\u00fdmaniye el\u00fdazmalaryny\u0148 setirlerinden h\u00e4zirki zaman kodyna \u00e7enli uzalyp, Al-Suli\u0148 d\u00f6w\u00fcrsyz strategiki zehinini\u0148 i\u0148 so\u0148ky subutnamasy bolup, \u00f6\u0148ler di\u0148e usuly\u0148 sa\u00fdlanan \u015f\u00e4girtlerine mahsus bolan zatlary\u0148 indi arassa logika dilinde d\u00fc\u015f\u00fcnilip bilin\u00fd\u00e4ndigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>The Intellectual Legacy of a Gorganite Aristocrat \u00a0 Al-Suli was not merely the preeminent chess master of his age; he was a &#8220;nadim&#8221; (court companion) to Abbasid Caliphs, a palace historian, and a sharp-witted poet. Born in Gorgan around 870 AD, his lineage traces back to the fortified Fortress of Sul in the Dehistan steppes, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":743,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-936","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/tk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/936","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/tk\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/tk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/tk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/tk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=936"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/shatranj.art\/tk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/936\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1351,"href":"https:\/\/shatranj.art\/tk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/936\/revisions\/1351"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/tk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/tk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=936"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}