{"id":1543,"date":"2026-02-24T08:36:27","date_gmt":"2026-02-24T08:36:27","guid":{"rendered":"https:\/\/shatranj.art\/?page_id=1543"},"modified":"2026-02-24T08:53:53","modified_gmt":"2026-02-24T08:53:53","slug":"plakat-41","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/exhibit\/plakat-41\/","title":{"rendered":"plakat-41"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"1543\" class=\"elementor elementor-1543\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7a8daa7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7a8daa7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-26be55b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"26be55b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3278af1 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"3278af1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1280\" height=\"960\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sahi_Cannon_at_Fort_Nelson_UK.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-1545\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sahi_Cannon_at_Fort_Nelson_UK.jpg 1280w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sahi_Cannon_at_Fort_Nelson_UK-300x225.jpg 300w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sahi_Cannon_at_Fort_Nelson_UK-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sahi_Cannon_at_Fort_Nelson_UK-768x576.jpg 768w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Sahi_Cannon_at_Fort_Nelson_UK-16x12.jpg 16w\" sizes=\"(max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6723efb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6723efb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3><b>\u015eAH\u00ce so'zining kelib chiqishi va uning shaxmat rivojlanishi bilan bog'liqligi\u00a0<\/b><\/h3><p>SHAH (\u015eAH) ko'plab slavyan tillarida shaxmat uchun ishlatiladigan atamadir. Nemis tilidagi \u201cschach\u201d, fransuz tilidagi \u201c\u00e9checs\u201d va ingliz tilidagi \u201cchess\u201d so'zlari fonetik jihatdan \u201cshah\u201d so'zidan kelib chiqqan. \u201c\u015eAH\u00ce\u201d atamasi sifat sifatida qirollik yoki shahga xos ma'noni anglatadi. Shuningdek, adabiy matnlarda u kuchli va ulug'vor ma'nosida ishlatiladi.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Vengriyalik muhandis Orban tomonidan yaratilgan \u015eAH\u00ce kanoni 1453 yildagi Fatih Sultan Mehmed boshchiligidagi Qustantiniyani qamash kampaniyasida ulkan devorlar va minoralarni yorib o'tishda hal qiluvchi rol o'ynadi va qamash urushida inqilobiy o'zgarishni ramziy qildi.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Istanbulning zabt etilishidan uch asr o'tgach, 1807 yildagi Dardanellar operatsiyasi paytida yana bir asrlarga borib taqaladigan \u015eAH\u00ce to'pi britaniyalik kemalarga otilib, katta yo'qotishlarga sabab bo'ldi. Usmonli sulton Abdulaziz bu to'pni 1866 yilda Qirol Viktoriyaga sovg'a qildi. Yuqoridagi \u015eAH\u00ce to'pi fotosurati Buyuk Britaniyadagi Fort Nelson qal'asidan olingan.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u015eAH\u00ce nomi turli tillarda piyadaning urush aravachasidan minoraga, to'pdan kemaga rivojlanishini ramziy ifodalaydi, bu esa shaxmatning rivojlanishini aks ettiradi.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u015eAH\u00ce shaxmat to'plami Massachusets Texnologiya Instituti shaxmat jamoasining sobiq birinchi doskali o'yinchisi va tajribali shaxmat o'qituvchisi Tamer Karatekin tomonidan yaratilgan. U shaxmat tarixi va rivojlanishini nafis tarzda aks ettiradi hamda ta'lim va turnir maqsadlari uchun mo'ljallangan. U madaniy va ma'naviy jihatdan inklyuziv bo'lishi uchun mo'ljallangan. Ishlab chiqarish Massachusets Madaniyat Kengashi va Yevropa Ittifoqi Erasmus+ Yoshlar dasturi grantlari tomonidan qo'llab-quvvatlandi.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u015eAH\u00ce dizayn hikoyasi haqida batafsil ma'lumotni quyidagi manzildan oling:\u00a0 \u00a0<a href=\"http:\/\/www.shahimasterset.com\/\">www.shahimasterset.com<\/a><\/p><p>Shuningdek, tegishli loyihalarimizga nazar soling:<br \/>Shaxmatga asoslangan sun'iy intellekt o'quv dasturi: <a href=\"http:\/\/www.shatranj.ai\/\">shatranj.ai<\/a><\/p><p>Tarixiy ruhiy o'yinlar namoyishi: <a href=\"https:\/\/shatranj.art\/uz\/\">shatranj.art<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7946825 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"7946825\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"559\" height=\"397\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/shahi-engish-brochure-A6-page1.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-1548\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/shahi-engish-brochure-A6-page1.png 559w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/shahi-engish-brochure-A6-page1-300x213.png 300w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/shahi-engish-brochure-A6-page1-18x12.png 18w\" sizes=\"(max-width: 559px) 100vw, 559px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>The origins of the \u015eAH\u00ce\u00a0 word and its connection to the evolution of chess\u00a0 SHAH (\u015eAH) is a term used in many Slavic languages for chess. The German word &#8220;schach,&#8221; French &#8220;\u00e9checs,&#8221; and English &#8220;chess&#8221; are all phonetically derived from the word &#8220;shah.&#8221; The term &#8220;\u015eAH\u00ce&#8221; as an adjective means royal or specific to the [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":743,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1543","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1543","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1543"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1557,"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1543\/revisions\/1557"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}