{"id":926,"date":"2026-02-22T09:22:56","date_gmt":"2026-02-22T09:22:56","guid":{"rendered":"https:\/\/shatranj.art\/?page_id=926"},"modified":"2026-02-24T06:48:32","modified_gmt":"2026-02-24T06:48:32","slug":"poster-13","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/exhibit\/poster-13\/","title":{"rendered":"plakat 13"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"926\" class=\"elementor elementor-926\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-59c55bb e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"59c55bb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3c2b3e8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3c2b3e8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6632aa9 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6632aa9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3><b><span title=\"Ispan tilidagi matn\"><i lang=\"es\">O'yinlar kitobi<\/i><\/span><\/b>\u00a0(Ispancha: \u201cO'yinlar kitobi\u201d), yoki\u00a0<b><span title=\"Eski ispan tilidagi matn\"><i lang=\"osp\">Shaxmat, zar va tavla kitobi<\/i><\/span><\/b>\u00a0(\u201cShatranj, zar va jadvallar kitobi\u201d, qadimgi ispan tilida)<\/h3><p>\u00a0<\/p><p>1283 yilda Kastiliya qirolligi qirol Alfonso X buyrug'i bilan yaratilgan Libro de los Juegos (O'yinlar kitobi) o'rta asr Yevropasidagi o'yinlarga oid eng muhim risola hisoblanadi. Qo'lyozma shaxmat qoidalari va estetikasi, shuningdek, abstrakt figura dizaynlarining batafsil tasvirlari orqali muhim tarixiy manba hisoblanadi. Shaxmatni umumiy intellektual sinov sifatida taqdim etib, Alfonso asari doskani mantiqning universal maydoni va o'yinning xalqaro tarixidagi muhim ko'prik sifatida ko'rsatadi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e51b10e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e51b10e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-de14a4b elementor-widget-mobile__width-inherit elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"de14a4b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"534\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-2-1024x683.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-931\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-2-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-2-300x200.jpg 300w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-2-768x512.jpg 768w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-2-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-2.jpg 2008w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5e3ddb2 elementor-widget-mobile__width-inherit elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"5e3ddb2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"509\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-3-1024x652.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-932\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-3-1024x652.jpg 1024w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-3-300x191.jpg 300w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-3-768x489.jpg 768w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-3.jpg 1205w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ce25d0f elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ce25d0f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tritseyda 100 dan ortiq shaxmat vazifalari va oxir o'yinlari mavjud bo'lib, ular murakkab taktikal manevrlarni tahlil qilayotgan o'yinchilarni aniqlik bilan tasvirlash uchun puxta illyustratsiya qilingan. Standart shaxmatdan tashqari, kitobda astronomik shaxmat va qo'shimcha piyadalar bilan 12\u00d712 tarmoqda o'ynaladigan Buyuk shaxmat kabi kam uchraydigan variantlar ham tasvirlangan. Shuningdek, unda zamonaviy bakgamonning o'rta asrlardagi ajdodlari bo'lgan zar va taxtalar bo'limlari ham keltirilgan bo'lib, bu uni 13-asr strategiyasi va ijtimoiy madaniyati bo'yicha keng qamrovli ensiklopediyaga aylantiradi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a8f4139 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a8f4139\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><b>Dilaram Mate: Qurbonlik va najot afsonasi<br \/><\/b><b><\/b><br \/>Afsonaga ko'ra, bir asilzod va ehtirosli shaxmatchi yuqori garovli o'yinda hamma narsasini yo'qotib, umidsizlikdan oxirgi o'yinda eng sevimli rafiqasi Dilaramni garovga qo'ygan. O'yin cho'qqisiga yetganda, asilzod ko'rinishda umidsiz pozitsiyaga tushib qoldi. Ammo o'yinni kuzatib turgan Dilaram hech kim sezmagan ajoyib kombinatsiyani payqab, eriga pichirladi: \u201cIkki rokni qurbon qil, lekin meni qurbon qilma!\u201d Uning fikri bilan ruhlangan asilzodaning shohi ot va fil (tarixiy Alfil) yordamida ketma-ket ikki rokni qurbon qilib, hayratlanarli mat berdi.<\/p><p>\u00a0<\/p><p><b>Strategik daholik<\/b><\/p><p><br \/>Dilaram Mate shaxmat tarixidagi \u201cikki rux qurbonligi\u201d misollaridan eng qadimgi va estetik jihatdan eng yoqimli namunalaridan biridir. Ushbu mansuba (masala) og'ir material (ruxlar)ni qurbon qilish kichik figuralar (ot va fil)ning mukammal muvofiqligi orqali mutlaq g'alabaga olib kelishini namoyish etadi. Dilaram nomi fors tilida \u201cyurak osoyishtaligi\u201d degan ma'noni anglatadi va asrlar davomida bu mat shaxmat faqat hisoblash o'yini emas, balki san'at, hissiyot va chuqur intuitsiya o'yini ekanligini isbotlab kelgan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2711119 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2711119\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-89623f5 elementor-widget-mobile__width-inherit elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"89623f5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"903\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-907x1024.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-929\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-907x1024.jpg 907w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-266x300.jpg 266w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-768x867.jpg 768w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13.jpg 1186w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8baa56c elementor-widget-mobile__width-inherit elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"8baa56c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"624\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-1-1024x799.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-930\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-1-1024x799.jpg 1024w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-1-300x234.jpg 300w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-1-768x599.jpg 768w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-1-1536x1199.jpg 1536w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/13-1-2048x1598.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1cf3c24 elementor-widget-mobile__width-inherit elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"1cf3c24\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"558\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/dilaram-mate-alfoso-libro-acedrez.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1282\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/dilaram-mate-alfoso-libro-acedrez.jpg 1024w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/dilaram-mate-alfoso-libro-acedrez-300x209.jpg 300w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/dilaram-mate-alfoso-libro-acedrez-768x536.jpg 768w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/dilaram-mate-alfoso-libro-acedrez-18x12.jpg 18w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-02d8218 elementor-widget-mobile__width-inherit elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"02d8218\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"817\" src=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/dilaram-mate-alfonso-font.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1283\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/dilaram-mate-alfonso-font.jpg 1003w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/dilaram-mate-alfonso-font-294x300.jpg 294w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/dilaram-mate-alfonso-font-768x784.jpg 768w, https:\/\/shatranj.art\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/dilaram-mate-alfonso-font-12x12.jpg 12w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Libro de los juegos\u00a0(Spanish: &#8220;Book of games&#8221;), or\u00a0Libro de axedrez, dados e tablas\u00a0(&#8220;Book of chess, dice and tables&#8221;, in Old Spanish) \u00a0 Commissioned by King Alfonso X of Castile in 1283, the Libro de los Juegos (Book of Games) is considered the most significant medieval European treatise on games. The manuscript serves as a vital [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":743,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-926","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/926","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=926"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/926\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1487,"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/926\/revisions\/1487"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shatranj.art\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}