Unha porta intercultural: A Revolución codificada por Lucena
Publicada en 1497, esta obra é o documento impreso máis antigo que se conserva e marca a transición dos xogos de xadrez á era moderna. O pai do autor, Juan Ramírez de Lucena, foi un destacado diplomático e un “converso” (persoa de ascendencia xudía) ao servizo dos Reis Católicos. Este trasfondo familiar multicultural serviu como un conduto intelectual vital, facilitando o fluxo de coñecementos desde o Mediterráneo, o norte de África e o Oriente Medio cara a Europa.
Nesta obra, Lucena actúa non como inventor senón como un compilador e codificador mestre. A transformación da peza de dama (raíña) do xadrez, dunha figura restrinxida na forza máis poderosa do taboleiro, xa florecera como alegoría do amor en poemas como os Scachs d'amor de 1475, moito antes de Lucena. Probablemente, valéndose de (e copiando) os textos perdidos de 1495 de Francesch Vicent, Lucena aproveitou o poder da imprenta para universalizar estas regras do “novo xogo” que xa resoaban nas rúas e na poesía. Este libro constitúe a primeira constitución do cambio do lento ritmo do antigo Shatranj ao dinamismo do xadrez moderno.
Intelecto Compartido dun Reino: A primeira enciclopedia de xogos de Europa
Datado en 1283, o Libro de los Juegos (Libro dos Xogos) é a primeira e máis completa enciclopedia da cultura dos xogos en Europa. Mandado facer polo rei Alfonso X de Castela, este manuscrito é o rexistro máis grandioso da viaxe milenaria dos xadrez desde Persia, a través do Mediterráneo, do norte de África e do Oriente Medio ata Europa. O libro presenta os xogos de mesa non só como un pasatempo, senón como unha simulación do universo, entrelazada coa astroloxía e as matemáticas. As súas máis de 150 miniaturas inmortalizan o diálogo civilizado de persoas de diferentes crenzas, mulleres e eruditos reunidos arredor da mesma mesa, empregando pezas seculares e abstractas. Esta obra constitúe a proba máis brillante da Idade Media de que o intelecto é unha ponte que transcende todas as crenzas.
