A Cross-Cultural Gateway: Rewolucja skodyfikowana przez Lucenę
Dzieło to, opublikowane w 1497 roku, jest najstarszym zachowanym drukowanym dokumentem oznaczającym przejście szachów do ery nowożytnej. Ojciec autora, Juan Ramírez de Lucena, był wybitnym dyplomatą i “converso” (osobą pochodzenia żydowskiego) w służbie katolickich monarchów. Ta wielokulturowa rodzina służyła jako ważny intelektualny kanał, ułatwiający przepływ wiedzy z basenu Morza Śródziemnego, Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu do Europy.
W tym dziele Lucena działa nie jako wynalazca, ale jako mistrzowski kompilator i kodyfikator. Transformacja doradcy (królowej) szachowego z ograniczonej figury w najpotężniejszą siłę na planszy rozkwitła już jako alegoria miłości w wierszach takich jak Scachs d'amor z 1475 roku na długo przed Luceną. Prawdopodobnie czerpiąc (i kopiując) zaginione teksty Francescha Vicenta z 1495 roku, Lucena wykorzystał moc prasy drukarskiej do uniwersalizacji zasad “nowej gry”, które już wcześniej odbijały się echem na ulicach i w poezji. Książka ta jest pierwszym zapisem przejścia od powolnego tempa starożytnego Shatranj do dynamizmu współczesnych szachów.
Wspólny intelekt królestwa: Pierwsza europejska encyklopedia gier
Datowana na 1283 rok Libro de los Juegos (Księga gier) jest pierwszą i najbardziej wszechstronną encyklopedią kultury gier w Europie. Zamówiony przez króla Kastylii Alfonsa X, manuskrypt ten jest najwspanialszym zapisem tysiącletniej podróży szachów z Persji przez basen Morza Śródziemnego, Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu do Europy. Książka przedstawia szachy nie tylko jako rozrywkę, ale jako symulację wszechświata, splecioną z astrologią i matematyką. Jej ponad 150 miniatur uwiecznia cywilizowany dialog ludzi różnych wyznań, kobiet i uczonych spotykających się przy jednym stole, używających świeckich i abstrakcyjnych figur. Dzieło to jest najbardziej błyskotliwym dowodem średniowiecza na to, że intelekt jest mostem, który przekracza wszelkie przekonania.
