ŞAHÎ vezir/patyşa zarbasy:
Sokol, Slav dillerinde “şahin” diýmek bolýan, ady we Timurid spiral kask dizaýny bilen harby güýji nyşanlandyrýar. “Sokolovichi”, “şahinler obasy” diýmek bolup, Gündogar hem-de Günbatar dünýäniň geljegini kesgitlendirýän iň meşhur vezirleriň biri Sokollu Mehmed Paşanyň doglan ýeri boldy.
Onuň uzyn, şemşire meňzeş görnüşi we tersine öwürilen pen dizaýny veziriň ygtyýarlygyny we akyl-paýhaslygyny alamatlandyrýar. Sekizburçly disk bu parçanyň häzirki zaman hereketlerini aňladýar. Taryhy taýdan firz/vezir diňe bir kwadraty diagonal ugrda süýşüp bilýärdi.
Wagt geçdigiçe bu şahmat bölegi Mantri, Firz, Vizier, Geňeşçi, Ministr, General, Lider, Vierge, Dame, Donna, Lady we Queen diýlip atlandyryldy.
12-nji asyr Günorta Italiýa weziri
Bu 12-nji asyryň fil sümük eserinde patyşanyň ornynda oturan erkek maslahatçy (wizir) görkezilýär, patyşa aýal däl. Bu eser onuň taryhy rolyny — patyşanyň maslahatçysy bolmagyny we şol döwriň monarhik simwolizmini — beýan edýär; soňra bolsa ol Ýewropada aýal keşbine öwrüldi.
Eýranyň veziri: Bozorgmehr
Bu heýkel Sasan imperiýasynyň rowaýatly baş weziri Bozorgmehri görkezýär. Şöhlelenýär Şahnaýama Onuň aýratyn akyl-paýhasy sebäpli, oýunyň logikasyny çözüp, şahmat barada bilinýän ilkinji risalany ýazandygy aýdylýar. Bu şahsyýet strategiýa boýunça pars mirasyny we Sasanylar döwrüniň intellektual beýikligini özünde jemleýär.
9-njy asyr fil dişinden ýasalan Shatranj weziri
Bu seýrek fil sümükden ýasalan artefakt orta asyrlarda häzirki şahmatyň öňki görnüşi bolan Shatranj-däki “Wezir” (Fers) niň nyşanydyr. Onuň dizaýny şol döwürde Akdeniz sebitinde giňden ýaýran wizual dilini aks etdirýär. Häzirki şahbanudan tapawutlylykda, bu wezir diňe diagonal ugrda bir künjek hereket edip, şol döwürde oýnuň haýal we has taktiki tempini kesgitleýärdi.
12-nji asyr ispan weziri
Bu 12-nji asyr Ispaniýa wiziýeri (Fers) arhitektura bezegleri bilen jikme-jik oýulyp, özboluşlylykda galanyň görnüşinde dizaýn edilendir. Üzüň aýratynlyklary we saç düzümi ýaly inçe jikme-jiklikler bu eseriň 1497-nji ýylda Lucenaň kitabyndan hem öň aýal keşbi diýlip atlandyrylýandygyny nygtaýar. Orta asyr Ispaniýasynyň möhüm artefakty hökmünde ol şol döwriň çeper gymmatlyklaryny we eseriň erkek geňeşçi hökmünde däp bolan şahsyýetini görkezýär.
Awstriýaly kofe öýi “Soğan Kubbesi” Patyşasy
Bu patyşa bölegi aýdyň görnüşde “soğan kubbeli” bezegi görkezýär; bu dizaýn nyşany 20-nji asyryň ortalarynda Merkezi Ýewropadaky kofehanalaryň toplumlarynda aýratyn meşhur boldy. Klasiki ot reňkli agaçyň ulanylmagy bu şekile ýyly we tebigy duýgy berýär. Bu ýörite stil oýnuň çuňňur taryhyna hormat goýýar we şol döwriň funksiýa taýdan amatly, emma çeperçilikli hunarmandçylygyna häsiýetli has akymly, häzirki zaman çykyşyny hödürleýär.
