Sammitdäki owadanlyk: Lasker we Schlechteriň mirasy

 

1910-njy ýyldaky Bütindünýä Şahmat Çempionatynyň dartgynlygy bu toplumyň ýönekeý, ýöne mertebeli setirlerinde janlanýar. Emanuel Lasker bilen Karl Şlehtersiň arasyndaky rowaýatdar göreşe şaýat bolan bu dizaýn, 20-nji asyryň başyndaky Ýewropa hunarmandçylygynyň estetiki beýanaty bolup durýar. Indi diňe oýun gurallary bolman, bu parçalar häzirki sport intizamynyň klassiki sungat bilen duşuşýan gurallara öwrüldi we şahmatyň intellektual bäsleşik üçin global sahnada ösüşiniň nyşanyna öwrüldi.

Demokratik Estetika: Wena kafehanalarynda şahmat

1880-nji ýyllaryň Ýewropasynda şahmat bu görnüşdäki toplumlar arkaly patyşa koridoryndan çykyp, köpüsi tüýlü, akyl-paýhasly jemgyýetçilik kafeleriniň atmosferasyna geçdi. Miwe agaçyndan oýulyp ýasalýan bu ýörite toplum “Wenesiýa kafehanasy” (Kaffeehaus) stiliniň ajaýyp nusgasy bolup, häsiýetine görä stilize edilen atlary we filleri bilen tapawutlanýar. Bu bölekler oýnuň sosial gatlaklary birleşdirip, hemmä elýeterli demokratik hunarmandçylyk ajaýyplygyna öwrülendigini gürrüň berýär.